Action painting

 

Jeśli w sztuce lat po wojennych zdecydowaną dominacje zdobyła abstrakcja ekspresyjna, to jednym z najistotniejszych przyczyn tego zjawiska byłą łącząca twórców potrzeba rozprawienia się z problemem światowej katastrofy i zrzucenie balastu przeżyć z nią związanych, przy wypowiedzi swoich emocji w pracy artystycznej.  Z tego ducha wyzwalania narosłych napięć emocjonalnych wywodziły się zarówno action painting, taszyzm, oraz malarstwo materii.

 

 

 

Narodziny pierwszego z tych kierunków  przypada na rok 1943, kiedy to Jackson Pollock wykonał dla słynnej kolekcjonerki amerykańskiej, Peggy Guggenheim, malowidło ścienne. Praca miała rozmiary 2,5 metra wysokości na 6 metrów długości . Stanowił je rytmiczny układ pionowych motywów, przenikniętych szeregiem linii zakrzywionych, tworząc jakby gigantyczne znaki zbudowane ze spływów i związane z przestrzenią barwną w nierozerwalną całość. Po wystawie , która była zorganizowana w tym samym roku, w galerii Art. Of this century, w ciągu kilki następnych lat uchodził Pollock za najbardziej reprezentowanego malarza swojego gatunku. Zyskał on wielki wpływ na twórczość innych artystów. Zarówno dzięki dramatycznej wymowie samego sposobu malowania, jak i wynalazczości  formalnej. Dla Pollocka malarstwo abstrakcyjne było przede wszystkim elementem, wyrazem wzruszeń i przekonań, nie zaś doznaniem estetycznym. Jego obrazy były odbiciem obsesji, wypowiadanej środkami czysto malarskimi. Poszukiwał nowej wolności malarskiej i niewyczerpana energia prowadziła go swoistemu romantyzmu. Malarstwo artysty opierało się na "działaniu automatycznym", niekontrolowanym, będący bezpośrednio projekcją zawartych w podświadomości treści psychicznych. Ten moment automatyzmu działania, traktowanego jako metoda wyzwolenia napięć podświadomości , łączy ten rodzaj malarstwa z założeniami surrealizmu.

 

 

 

 

Poza pionierską pozycją Pollocka action painting w Stanach Zjednoczonych, reprezentowali między innymi wybitni twórcy jak Willam de Kooning, Robert Motherwell, Franz Kline, w Kanadzie Jean Riopelle- założyciel w 1940 roku grupe  automatyztów. Spośród nich (obok Pollocka) najbardziej eksponowane miejsce, wpływ na młodą generację artystów amerykańskich zyskała twórczość de Kooninga. Jego obrazy miały także charakter dokumentacji dynamicznego procesu, działania malarskiego stanowiącego wyrazy napięć i emocji. O ile Pollock w swojej fazie automatycznego czy na polu mechanicznego rozprowadzania farby po powierzchni płótna przekraczał granice zautomatyzowanego indywidualizmu, osiągając obiektywizację i uniwersalizm, o tyle w pracach de Kooninga  zapis malarstwa, jak zresztą u większości artystów z kręgu action painting, pozostał przede wszystkim zapisem indywidualnego gestu. Sposób uderzeń i prowadzenia narzędzia malarskiego po powierzchni płótna. Szerokość zagęszczenie i rozmiar duktów położenia farby- wszystko to wyrażało osobowość  autora i jego stan psychiczny jak charakter pisma, który dla grafologa jest równie niezawodnie czytelny, lub dla psychologa prawidłowo wypełniony test psychologiczny.  Ten właśnie zapis gestu, skład twórczości indywidualnej, był tu jedynym z najistotniejszych elementów zmysłu i przekazu.

 

 

 

 

Źródło: Kowalska B "Od impresjonizmu do konceptualizmu . Odkrycia sztuki"

Foto: pollock.org, guggenheim.org, ibiblio.org, willem-de-kooning.org, pinterest.com, metmuseum.org, ekphrastic.net