Artur Nacht-Samborski

Stefan Artur Nacht-Samborski urodził się w 1898 roku w Krakowie w rodzinie zamożnego żydowskiego kupca Juliusza Nachta i Salomei z Weindlingów. Malarską edukację rozpoczął w 1918 roku w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych pod kierownictwem Józefa Mehoffera oraz Wojciecha Weissa, którego wpływ widać w kilku zachowanych pracach z tego okresu. Głównie w aktach, malowanych z dużym wyczuciem kolorów. Pasjonował go boks, miał okazję nawet stoczyć kilka walk w ringu. W 1921 roku przyszły malarz przerwał studia i razem z przyjacielem, Jankielem Adlerem wyjechał do Berlina.

Stolica Niemiec w tamtych czasach była centrum awangardy w sztuce, rozkwitał ekspresjonizm. Nachta poznał twórczość Ernesta Ludwiga Kirchnera, Oskara Kokoschki, Emila Noldego. W 1924 roku wrócił do Krakowa, by kontynuować naukę w akademii. Zapisał się do pracowni Józefa Paszkiewicza, gdzie był kładziony nacisk głównie na problematykę kolorów. Razem z Janem Cybisem,  Józefem Czapskim, Tadeuszem Piotrem Potworowskim i Zygmuntem Waliszewskim współtworzył tak zwany Komitet Paryski. Dla członków grupy warunkiem powstania obrazu były koncepcje malarskie, a wszystkie elementy rzeczywistości, jak przestrzeń, bryły, światło przekładali na język kolorów.

W 1924 roku wyjechali do Paryża i stworzyli tam potężne środowisko artystyczne. Nachta, choć dzielił się z innymi członkami grupy pracownią, uczestniczył wspólnie w wystawach, nigdy do końca nie podporządkowywał się doktrynie kapistowskiej. Nawiązywał do ekspresjonizmu niemieckiego, używał często ciemnej kreski, różnicował walorowo plamę barwną, sięgał do deformacji, geometryczne uproszczenie kształtu.

Lata 30. były okresem kształtowania stylu artysty. Wtedy po raz pierwszy pojawiły się wszystkie powtarzane później tematy, jak: martwe natury z liśćmi, pejzaże powstające z ostro zestawionych plam koloru. Nachta przebywał w Paryżu najdłużej z grupy kapistów, bo aż do 1939 roku. Wyjeżdżał na plenery malarskie do Prowansji, podróżował po Hiszpanii i na Baleary. Odwiedził też kilkukrotnie Polskę. 

Malarz zdecydował się wrócić do kraju tuż przed wybuchem drugiej wojny światowej. W tym czasie stworzył mało obrazów, głównie nawiązujących do założeń kapistów, niewiele z nich się zachowało.

W 1949 roku przeniósł się do Warszawy, gdzie do 1969 roku kierował pracownią na Akademii Sztuk Pięknych. W latach 1950-52, gdy obowiązywała doktryna realizmu socjalistycznego, usunięto go z uczelni. W latach 50. malarstwo Nachta zbliżało się bardziej do abstrakcji. Brał udział w wielu wystawach zbiorowych, ale nigdy nie miał za życia wy- stawy indywidualnej.

Ostatnie lata życia artysty zaowocowały najdojrzalszymi pracami. Malował wiele portretów, coraz bardziej pozbawionych cech indywidualnych oraz martwe natury – uproszczone, jasne konstrukcje. Artysta świadomie upraszczał formę, tworzył obrazy inspirowane rysunkami dziecięcymi. Planował podjęcie pracy nad płótnami wielkoformatowymi. Malarz zmarł na zawał serca 9 października 1974 roku w Warszawie.

 

Źródło: Kolekcja Sztuki Polskiej

Foto: czasnawnetrze.pl, malarze.com, artburda.blogspot.com