Malarstwo Materii: Jean Fautrier

O ile prekursorami amerykańskiego czy francuskiego  odniesieniu do action-painting i taszyzmu zdania mogły być podzielone. To do ojczyzny malarstwa materii, zwaną też sztuką strukturalną była Europa. Pierwszym twórcą tego kierunku był francuski malarz Jean Fautrier (1898-1964). Ważną role odegrał też inny francuski artysta Jean Dubuffet (1901-1985) i Hiszpan Antonio Tapies (1923-2012), oraz Włoch Alberto Burri (1915-1995). Ale o nich zajmiemy się innym razem…

W okresie przedwojennym Fautrier był malarzem zupełnie nieznanym. W latach dwudziestych malował czrne głowy i pejzaże. Tuż przed wojną powstały, niezauważone przez niego , pierwsze jego prekursorskie obrazy. Miały one charakter sztuki informel. Pod wpływem wojny artysta stworzył cykl "Zakładnicy", przeciwstawiający się  bezmyślnemu okrucieństwu ludzi. Skromne, nieefektywne obrazy przedstawiały w sposób umowny głowy, utrzymane w tonacji szarości, na zgniło-zielonych tłach. Budowane konturami  i silnymi akcentami, płaskorzeźbową materią. Nie były to głowy ludzi żywych, ale bardziej tragiczne ich ślady.

Po wojnie w 1945 cykl "Zakładników", wystawiony został w Galerii Drouin w Paryżu, spotkała się z sprzeciwem zarówno ze strony krytyków jak i społeczeństwa. Zniechecony tym niepowodzeniem, przejęty smutkiem, nadal artysta prowadził swoje eksperymenty z materią. Stworzył następne cykle: "Przedmioty", "Akty",  "Pejzaże". kontynuował też serie "Zakładnicy".

Obrazy jego już zyskiwały swój magiczny,wręcz metafizyczny wyraz przy samym procesie ich stworzenia . Artysta rozpłaszczał mase z papieru, mąki i gipsu. Przyklejał je do podłoża, a później pokrywał farbą nanosząc na rozwałkowaną, modelowaną masą ślad znaku graficznego.  Ten znak dynamizował  materiał, prowadził do skojarzeń. Nie była to już faktura, lecz miazga, materia podobna do błota. Materia która jest pozostałością po rozpadzie żywego organizmu.

Najczęstsze przedmiotem, świadomie artystycznej sztuki artysty było ciało ludzkie. Podziurawione kulami, storturowane , wręcz zdeformowane. Dlatego w barwach Fautriera przeważa szarość, zieleń, brąz I silne fiolety. Nasuwają nieprzypadkowo  procesy gniecie, rozkładu.

Po kilku latach po wspomnianej wcześniej, nieżyczliwym przyjęciu pierwszej powojennej wystawy. Krytyka paryska przyznała że Jean Fautrier stworzył nowy styl, że jego odkrycie było rewolucyjne w sztuce.

 

Autor: Norbert Gajda

Foto: Wiki Art, ArtStack

Źródło: Kowalska B "Od impresjonizmu do konceptualizmu . Odkrycia sztuki"