Olga Boznańska

 

Malarka, która czerpiąc z impresjonizmu, postimpresjonizmu i symbolizmu, stworzyła swój własny styl, który został doceniony dość szybko przez krytyków sztuki. Jej prace charakteryzują się zamgloną, wręcz tajemniczą aurą. Dzieła te wymagają od odbiorców wrażliwości, lecz są także niezwykle magnetyczne.

 

 

Artystka urodziła się w 1865 r. w Krakowie. Od najmłodszych lat przejawiała zdolności plastyczne. Mając kilkanaście lat, brała prywatne lekcje u malarza Kazimierza Pochwalskiego, a później u Józefa Siedleckiego. W 1884 r. zaczęła naukę w Baraneum, czyli na Wydziale Artystycznym Wyższych Kursów dla Kobiet Adriana Piotrkowskiego oraz uczęszczała na wykłady historyka sztuki Konstantego Marii Górakiego. Miała też okazję poznawać arcydzieła malarstwa w Paryżu oraz w Wiedniu. Z powodu zakazu przyjęć kobiet na studia w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium, musiała zapisać się do prywatnych pracowni. Boznańska mieszkała w Monachium 12 lat, szybko stała się odważna i całkowicie samodzielna, jako człowiek i jako artysta. Olga zwiedzała wystawy, kopiowała starych mistrzów, poznawała dzieła symbolistów, którzy mieli wielki wpływ na jej twórczość. W jej obrazach odnajdujemy inspiracje sztuką japońską. Sporo wystawiała, m.in. w Monachium, Krakowie, Pradze, Wiedniu, Berlinie, Warszawie, Londynie oraz we Lwowie. W 1888 r. pokazała po raz pierwszy swoje dzieła na Międzynarodowej Wystawie Sztuki w Monachium. Malarka wykazywała szczególny talent do portretów, lecz nie stroniła od dzieł miejskich pejzaży, martwych natur. Jako młoda malarka stworzyła wiele arcydzieł, które stały się wizytówką jej twórczości.

 

 

W 1889 r. Olga Boznańska wynajęła w Monachium własne atelier, które dziś owiane jest legendą. Było to miejsce pracy, ale toczyło się w nim także życie towarzyskie. Przychodzili tam goście, aby podziwiać, krytykować i omawiać powstające obrazy. Tam poznała malarza, Józefa Czajkowskiego, którego oblicze znamy z kilku portretów, jakie artystka w tym czasie stworzyła. Początkowo łączyła ich przyjaźń, która po pewnym czasie przerodziła się w miłość. Artystka przez pewien czas kierowała także Szkołą Malarską Teodora Hummala. Nie przyjęła jednak katedry malarstwa na wydziale dla kobiet, które zaproponował jej Julian Fałat. W tym samym roku artystka przeprowadziła się do Paryża. Była już znana, nie musiała walczyć o popularność. Już trzy lata wcześniej berlińskie pismo "Bazar" uznało ją za jedną z 12 najlepszych malarek europejskich.
Sztuka dojrzałej już malarki stawała się z biegiem czasu coraz trudniejsza w odbiorze. Obrazy utrzymywały się w tonach szarości, były coraz bardziej rozmyte, przedstawiała na nich postacie wyniosłe, brzydkie. Nie schlebiała gustom publiczności, nie upiększała modeli. Namalowała też portrety wielu wybitnych postaci, m. in. Xawerego Dunikowskiego, Stanisława Wyspiańskiego.

 

 

Artystka rzadko kiedy opuszczała Paryż, zwykle tylko po to, aby odwiedzić Kraków. Osobistymi dramatami artystki były zerwanie długoletniego narzeczeństwa z Józefem Czajkowskim w 1900 r., a w 1906 r. śmierć ojca. W 1901 r. po raz pierwszy wystawiła swoje prace w Pittsburghu, została członkiem Société Nationale des Beaux Arts. W 1912 r. na kolejnej wystawie w Pittsburghu, wraz z Claude'em Monetem i Augustem Renoirem, reprezentowała Francję. W Amsterdamie na międzynarodowej wystawie zdobyła srebrny medal. W 1914 r. zaproponowano jej stanowisko profesora w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych. W 1923 r. ponownie reprezentowała szkołę francuską w Pittsburghu wśród takich artystów jak Pierre Bonnard, Maurice Danis. W 1924 r. została uhonorowana Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.
W późniejszych czasach jej sława zmalała, zmniejszyły się również zamówienia na portrety. Jej głównym źródłem utrzymania stał się czynsz za krakowską kamienicę. W 1932 r. ostatni raz przyjechała do Krakowa. Na Wystawie Światowej w Paryżu otrzymała Grand Prix. W 1938 r. w Wenecji w Biennale sprzedała pięć obrazow królowi włoskiemu. Był to ostatni sukces artystki. Zmarła w 1940 r. w Paryżu.

 

 

Źródło: Kolekcja Sztuki Polskiej
Foto: agraart.pl, ivejournal.com, muzea.malopolska.pl, media.mnk.pl, pinterest.co.uk, kip.pl, 4.bp.blogspot.com, images.curiator.com