Polska Szkoła Plakatu

Nowatorskie i twórcze podejście do plakatu jako formy sztuki, umiejętności wykorzystania jej dla interesującej wypowiedzi dała tej formie wspólnie miano Polskiej Szkoła Plakatu. Plakaty polskich artystów z początku drugiej połowy XX w, przyniosły tej formie międzynarodowe zainteresowanie i prestiż. Plakat przestał być tylko rzemiosłem, a dziełem sztuki.

Początki szkoły polskiego plakatu to rok 1948, kiedy to Henryk Tomaszewski, jeden z pierwszych twórców i największych mistrzów, zdobył 5 złotych medali na wystawie w Wiedniu. Koniec polskiej szkoły plakatu, ale nie twórczości polskich plakatów, zachowywujacych wciąż wysoki poziom, przypada na 70 lata XX w. Okres dzieł wybitnych, przypada na przełom lat 50-60. Kiedy polscy artyści zajmujący się plakatem wprowadzali do swych prac środki formalne odmienne od stosowanych dotychczas. Zaczerpnięte na przykład z nowoczesnego malarstwa jak surrealizm, pop-art czy sztuka informel. Dzięki nim plakat stał się prawdziwą sztuką.

 

 

W polskiej szkole plakatu dominowała tematyka kulturalna, jak plakaty teatralne, filmowe, operowe i innych artystycznych imprez. Powstał tez plakat ideowy, o charakterze politycznym, społecznym i autorskim. Nie były bliskie dzisiejszym bilbordom reklam komercyjnych.

Polska szkoła plakatu nie była uczelnią, ani szkołą mistrza i kilku jego kontynuatorów. Użycie wspólnego określenia było uzasadnione przez szerokie zainteresowanie polskich artystów twórczość plakatową i wspólną im, wysoką jakość prac, twórczej i oryginalne podejście. Wszystko to zaowocowało różnorodnością stylistyczną polskiej szkoły plakatu. Artyści reprezentowali rożne temperamenty i osobowości artystyczne, formy i stylistyki, stosowali rożne środki wyrazu. Bliższe malarstwo raz grafice. Naprzykład u Tadeusza Trepkowskiego i Józefa Mroszczak znajdziemy formę ubogą, oszczędną ale pełna celnych rozwiązań. Twórczość Henryk Tomaszewskiego charakteryzuje się wielkim wyrafinowaniem, czysty znak, precyzyjne użycie słowa i artystycznie przetworzone liternictwo. Plakaty Franciszka Starowieyskiego zawierają motywy surrealistyczne i mistrzowski rysunek. Dzieła Romana Cieślewicza i Waldemara Świerzego są malarskie, malowane z duża swobodą i wyobraźnią. Plakaty Jana Mlodożeńca charakteryzuje się humorem i świadomym prymitywizmem form. Maja wyraziste kontury i żywy kolor. Twórczość Jana Lenicy jest ekspresyjna i satyryczna.

Dlaczego forma plakatu polskiego stała się tak powołana? Można wskazać kilka ku temu powodów. W znacznej mierze związanych z sytuacją polityczną Polski. Bezpośrednio po II wonie światowej i następne dekady sztuka nie miała sprzyjających warunków rozwoju. Niemile widziane były eksperymenty i wszelkie nowatorskie kierunki, w szczególności u upodobań władzy. Plakat, a w tym samym zajmujący się nim artysta nie napotykał wielu ograniczeń. Sprzyjające plakatowi rozwojowi był tak zwany „rynek plakatu”. Duże zapotrzebowanie na ten rodzaj twórczy był za sprawą licznych zleceniodawców kulturalnych i politycznych. Plakaty polskiej szkoły nie były dziełami komercyjnymi. Twórcy nie musieli iść na kompromis, mogli realizować własne wizje.

 

 

W przypadków plakatów kulturalnych koncepcje te niepozbawione były ciekawego komentarzu, treści wykraczającej poza samą informację i promocję, oddające klimat dzieła ale zawierajace też autorskie refleksje. Plakaty tez były tworzone z duża swobodą, tak w stosowaniu możliwych środków politycznych, jak w żonglowaniu konwencjami i stylami. Artyści polskiej szkoły plakatu mieli pomysł i potrafili trafić z nimi do odbiorcy, tak świetną formą artystyczną, jak i metaforą, aluzją, symbolem- ukrytym sensem. Potrafili przemówić zarówno na płaszczyźnie emocjonalnej, jak i intelektualnej. 

 

 

Autor: Norbert Gajda
Foto; Wikipedia.org
Źródło: Kolekcja Sztuki Polskiej