Wprowadzenie do abstrakcji bezforemnej

Znamienne cechy sztuki lat powojennych był szeroki zwrot zainteresowań twórczych ku informel, czyli abstrakcji bezforemnej,  zwanej inaczej niegeometrycznej lub gorącą. Jej rodzaje były różne, podobnie jak jej źródła inspiracji i poszukiwań.

Jego prekursorem w stosunku do tego ogromnego ruchu, przytoczyć trzeba Wassily'a Kandinsky'a z lat dziesiątych XX wieku, później niektórzy surrealiści. Zwłaszcza dzięki odkrytych przez nich nowych technik malarskich.  Pokrewieństwo te jednak nie polegały tylko na powierzchownych podobieństwach formalnych, sięgały głębiej do podstaw ideowo-programowych i emocjonalnych.

Sama nazwa  informel powstała w 1945 roku w Paryżu, jako zbiorcze określenie wielu nazw sposobu wypowiedzi, które odróżniały od tak zwanej abstrakcji geometrycznej, o której  pisałem w tekście o De Stijl. Wywoływało to odrzucenie uporządkowanej struktury formalnej.  Została ona powołana do życia przez malarza Georges Mathieu i rozpowszechniona przez Michela Tapie, który pod tym hasłem zorganizował wystawę w Galerii Faschetti w listopadzie 1951 roku.

Abstrakcja bezforemna obejmuję szereg kierunków… Dzielimy je na malarstwo kaligraficzne, taszyzm, action painting, malarstwo materii (przypominam artykuł o Jean Fautrier). Wszystkie te kierunki łączyły w większym lub mniejszym stopniu czynniki ekspresji i wspólne dążenie do wyrażeń psychicznych impulsów w sposób bezpośredni. Przez swobodne znaki albo spontaniczne rytmy linii i pism barwnych.  Dzieła informel wypada rozumieć jako psychogram stanów wewnętrznych artysty. W wielu opracowaniach historycznych sztuki lat powojennych na przykład między taszyzmem a action painting stawiany był znak równości, podobnie z malarstwem kaligraficznym, a malarstwem gestów… O których będę pisał w następnych artykułach. Mimo to wyodrębniono w tym skomplikowanym obszarze sztuki, pewnych cech charakterystycznych, odróżniających każdy "styl". Zarówno w sensie zmysłu twórczego jak i samego sposobu realizacji.

 

Autor: Norbert Gajda

Źródło: Kowalska B "Od impresjonizmu do konceptualizmu . Odkrycia sztuki"

Foto: wassily-kandinsky.org, wassilykandinsky.net,  b2.pinger.pl