Yves Klein

W 1955 roku, Salon des Realites Nauvelles w Paryżu, odrzuciła obraz Yvesa Kleina. Płótno zatytułowane EX-pression du Monde de la Couleur Mine Orange, było to tablicą jednolicie pokrytego koloru. Jury galerii orzekło że gdyby na tym płótnie występowały jakiekolwiek inne barwy, obraz mógłby być wystawiony. 

Dziś już ocena twórczości Kleina, stała się powszechna, a jego dzieła są bezcennymi pozycjami w największych muzeach świata.  Był tak bliski naszym czasom, że Klein dzieli losy wszystkich odkrywców sztuki.  Był osobistością tak charyzmatyczną, niezwykłą że wywierał niezatarty wpływ na otoczenie. Jego zaś wielostronna myśl artystyczna i działalność twórcze potwierdza wyrażone przez niego samego przekonania że "Tylko ci mają słuszność, którzy są odkrywczy, którzy tworzą rzeczy fantastyczne, monstrualne, niepojęte i zadziwiające, nawet jeśli się mylą"

Koncepcja monochromatyczna obrazów, jeszcze w sferze teorii, narodziła się u Kleina w 1946 roku, kiedy miał ledwie 18 lat. Ponieważ zajmował się równocześnie muzyką, problemy jednolitości rozważał na obydwu płaszczyznach. W tej ostatniej zrealizował swój pomysł wcześniej. W 1961 roku stworzył Monotoniczną symfonie, która zbudowana była z powtarzających się , jednego tylko akordu D-dur. Została ona wykonana przez orkiestrę na otwarciu jego wystawy w Krefeld.  Pierwsze takie płótno artysty powstało 1949 roku. Do połowy lat pięćdziesiątych wystawy tego rodzaju prac odbyły się w Londynie, Tokio, Madrycie, gdzie nawet wydany został album dziesięciu ich reprodukcji. Artysta wszakże nie utrzymywał się z swojej sztuki, która raczej budziła zdziwienie niż uznanie. Zarabiał na życie przez pewien czas pracą w fabryce ram, potem prowadził nauki judo.

Po okresie stosowania różnych barw monochromatycznych, w 1957 roku wkracza  w "okres błękitu", gdzie wyłącznie artysta maluje tylko obrazy niebieskie. Traktował on barwy oszczędnie, wręcz ascetyczne traktowanie przez niego barw nie wywodziło się z formowania założonych dążeń do maksymalnego ograniczenia środków i osiągnięcia wyrazu prostoty.  Klein był mistykiem, poszukiwał barwy samej w sobie, żywej dotykalnej materii koloru. Ale jednocześnie barwa stanowiła dla niego znaczący element przestrzeni, nienazwanej i niemożliwej do zdefiniowania. Traktował je jak uczucie, odróżniał barwy radosne, wulgarne, subtelne , gwałtowne czy smutne. Żywił przedświadczenie że ta forma twórczości jest drogą do wolności.  Barwa z niczym konkretnym nie związana, wyzwolona w obojętnej przestrzeni. Pozwala patrzącemu doznawać odczucie pełnej swobody (radosne-smutne, wręcz majestatyczność).

W owym "okresie błękitu" postanowił artysta pokazać wieczną wrażliwość samą w sobie. Tak więc w galerii Calette Allendy w Paryżu zademonstrowano "wrażliwość malarstwa" niewidzialną dla oka. Która opowiadała w jego przekonaniu, właściwej wolności człowieka.  Zamalował wnętrze galerii na biało i opróżnił ze wszystkich przedmiotów.  Błękitne płótna oznaczały jako pierwiastek duchowy, wchodzący w przestrzeń monochromatycznej bieli, która wnosiła w oczy ten błękit do wnętrza. Podobną mistyczną symbolikę wiązał Klein z innymi monochromatycznymi płótnami (czerwone i zielone).

Nie mniej też głębokie rozwiązania i motywy skłoniły go do tworzenia słynnych jego Antropometrie, który pierwszy powstał w 1958 roku. Był to obraz z odcisku ciał umoczonych  w farbie. Inspirowały go ślady, jakie pozostawały od ciała zapaśników w walkach judo, stosowane do tych w Japonii białych matach. Też przyczyniły się do tego myśli i emocje, gdy dotarła do niego informacja o cierpieniach, które pozostawały jako jedynie ślady człowieka po wybuchu bomby atomowej na Hiroszimę. Klein wiązał te cienie również do refleksji chrześcijańskiej, do wyobrażeniu zmartwychwstania ciała.

https://www.youtube.com/watch?v=Yr2htuMuQNo

Yves Klein zajmował się również stworzeniem całej przemiany życiowej: duchowej jak i fizycznej w architekturze. Projektował początkowo pojedyncze domy, póżniej całe strefy geograficzne. Gdzie poszczególne mieszkania dzieliły się murami ognia lub wody, a nawet niektóre dachami z sprężonego powietrza. Chciał tym sposobem stworzyć strefę klimatyczna, w których ludzie nie potrzebują ubrań,żyli by bez ograniczeń od zimna, nadmiernych upałów i wszelkiego rodzaju opadów.  Na wystawie w 1961 roku zaprezentował pierwsze ściany i fontanny ognia które mogły by być w użyciu w projektowanych obszarach mieszkalnych.

Tworzył też odlewy gipsowe postaci ludzkich, swoich przyjaciół i znajomych w wyniku wystąpień i działań prowadzących z udziałem publiczności, stał się prekursorem happeningów.  Był też twórcą "teatru przyszłości",  jako teatr pustki: bez aktorów, bez scenografii i publiczności. Rozgrywający się na zewnątrz i wewnątrz człowieka.

Yves Klein był nie tylko malarzem, nie ograniczał się do sztuki, zajmował się filozofią, religią, naukami przyrodniczymi, polityką, a nawet alchemią. Niestety żył krótko, zmarł w 1962.

Autor: Norbert Gajda

Źródło: Kowalska B "Od impresjonizmu do konceptualizmu . Odkrycia sztuki"

Foto: departures.com, walkerart.org, yveskleinarchives.org, ammieelizadavies.blogspot.com, mnuchingallery.com

Film: YouTube.com